Ολίγα τινα περί της 25ης Μαρτίου

25 03 2013

Ο πανηγυρικός της ημέρας συνήθως είναι η στιγμή που κανένας δεν θέλει να θυμάται. Κι αυτό γιατί συνήθως ακούγονται ξανά και ξανά τα ίδια ξύλινα λόγια, μπροστά σε παιδιά που βαριούνται και σε ενήλικες που δε δίνουν πια σημασία. Θα προσπαθήσω λοιπόν να σας κινήσω το ενδιαφέρον ξεφεύγοντας λίγο από αυτά που έχετε συνηθίσει να ακούτε σε τέτοιες περιστάσεις.

Κολοκοτρώνης, Καραϊσκάκης, Μπουμπουλίνα, Διάκος, Μιαούλης, Κανάρης, Νικηταράς, όλοι έχουμε ακούσει τα ονόματά τους. Ποιοι ήταν όμως όλοι αυτοί; Τους ξέρουμε;

Ήταν ήρωες, είναι η εύκολη απάντηση, καλοί άνθρωποι που έδιωξαν τους κακούς που μας καταπίεζαν και μας ελευθέρωσαν. Τι σημαίνει αυτό όμως; Ήταν ήρωες σαν τον Σούπερμαν; Οι σφαίρες τους χτυπούσαν κι έφευγαν χωρίς να τους πειράξουν; Δε νομίζω. Όλοι έχουμε ακούσει πώς πέθανε ο Αθανάσιος Διάκος και χιλιάδες άλλοι αγωνιστές βρήκαν το θάνατο στη διάρκεια της Επανάστασης. Και τι πάει να πει «καλοί άνθρωποι»; Μήπως ότι έκαναν πάντα το σωστό, ότι αγαπούσαν και σέβονταν τους συνανθρώπους τους, ότι φέρονταν ευγενικά και πολιτισμένα; Μη γελιέστε, ο Νικηταράς κέρδισε το παρατσούκλι «Τουρκοφάγος» όταν στα Δερβενάκια αχρήστεψε 4 σπαθιά στα χέρια του. Και δεν έσφαζε πρόβατα, ανθρώπους έσφαζε.

Είμαι σίγουρος ότι πολλοί από εσάς σκέφτεστε τώρα από μέσα σας: «Ναι, αλλά ήταν Τούρκοι». Ε, και; οι Τούρκοι δεν είναι άνθρωποι; «Ναι, αλλά αυτοί μας είχαν σκλάβους!», θα πείτε. «Τετρακόσια χρόνια σκότωναν, έκλεβαν, ρήμαζαν, μας έκαναν ό,τι ήθελαν και όποιος τολμούσε να σηκώσει κεφάλι, του το έκοβαν». Εδώ δε θα προβάλλω καμία αντίρρηση, όντως κάπως έτσι είχαν τα πράγματα. Σας ρωτάω όμως: μόνο οι Τούρκοι τα έκαναν όλα αυτά; Οι Ρωμαίοι που υπέταξαν την αρχαία Ελλάδα και οι Γερμανοί που μας ήρθαν πριν από 70 χρόνια τι κρατούσαν στα χέρια τους; Λουλούδια; Κι αυτοί δολοφόνησαν κι αυτοί έκλεψαν κι αυτοί ρήμαξαν. Κι αν όλα αυτά σας φαίνονται μακρινά και δε σας ενδιαφέρουν, ρίξτε μια ματιά σ’ αυτά που συμβαίνουν σήμερα στην Ελλάδα.

Σήμερα δεν είμαστε υποταγμένοι σε κλέφτες; Αν όχι, γιατί κάθε μήνα ψάχνουμε στις τσέπες μας και βρίσκουμε όλο και λιγότερα, γιατί κάθε μέρα ψάχνουμε κάτι να κόψουμε, από κάπου να κάνουμε οικονομία για να εξασφαλίσουμε ότι θα έχουμε ένα πιάτο φαΐ και την επομένη; Σήμερα δεν είμαστε ραγιάδες, υποταγμένοι σε δολοφόνους; Αν όχι, για ποιο λόγο έχουν διπλασιαστεί οι αυτοκτονίες και μετράμε σήμερα πάνω από 3.000 νεκρούς από τότε που ξεκίνησε η κρίση; Και για ποιο λόγο η αντίστασή μας σε όλα αυτά περιορίζεται σε κούφια λόγια που εκτοξεύουμε από τον καναπέ του σπιτιού μας ή από το καφενείο της γειτονιάς μας;

Πολλοί θα μιλήσουν σήμερα για το μήνυμα της 25ης Μαρτίου. Άλλοι θα διαβάσουν ένα λόγο που βρήκαν πρόχειρο, έτσι για να βγουν από την υποχρέωση. Άλλοι θα βγουν στις τηλεοράσεις και θα πουν τα ίδια που λένε σε κάθε τέτοια περίσταση, χωρίς να πιστεύουν ούτε μία λέξη. Για μένα, το μήνυμα της ημέρας αυτής συμπυκνώνεται σε δύο λέξεις: επιλογή κι ευθύνη. Μπορούμε να επιλέξουμε να σκύψουμε το κεφάλι και να αφήσουμε αυτούς που ορίζουν τις τύχες μας να κάνουν ό,τι θέλουν, να συνεχίσουμε δηλαδή αυτό που κάνουμε ως τώρα. Ή μπορούμε να επιλέξουμε το δρόμο που χάραξαν οι πρόγονοί μας με τις φουστανέλες, αυτοί που σήμερα τους αποκαλούμε «ήρωες».

Δηλαδή, αυτοί οι ήρωες δεν ήταν άνθρωποι, σαν εμάς; Ήταν καλύτεροι; Πιο δυνατοί; Πιο έξυπνοι από εμάς; Η απάντηση είναι απλή: όχι. Ο Καραϊσκάκης, στη διάρκεια μιας μάχης, παράτησε τα όπλα του, σηκώθηκε πάνω και ξεβρακώθηκε για να δείξει στους Τούρκους πόσο τους λογαριάζει. Φυσικά εκείνοι τον πυροβόλησαν και η σφαίρα τον πέτυχε σε τέτοιο σημείο, που ο ήρωας πέρασε τους επόμενους δύο μήνες ξαπλωμένος μπρούμυτα. Ήταν έξυπνο αυτό; Η βασική διαφορά ανάμεσα σ’ εμάς και σ’ αυτούς έγκειται στις επιλογές. Αυτοί επέλεξαν το δρόμο της επανάστασης. Και δεν ήταν καθόλου εύκολη η επιλογή τους. Ο Κολοκοτρώνης λέει: Ο κόσμος μας έλεγε τρελούς. Εμείς, αν δεν είμασταν τρελοί, δεν θα κάναμε επανάσταση. Θα σκεφτόμασταν πρώτα: «δεν έχουμε όπλα, δεν έχουμε στρατό, οι περιουσίες μας θα καταστραφούν, είμαστε λίγοι και οι Τούρκοι πολλοί…». Όλα αυτά δεν ήταν απλές δικαιολογίες, ήταν σοβαρά επιχειρήματα, τεκμηριωμένα πάνω στην πικρή εμπειρία προηγούμενων, αποτυχημένων επαναστάσεων.

Σήμερα, σε μια τόσο δύσκολη περίσταση για την Ελλάδα και τους Έλληνες, την επανάσταση του 1821 οφείλουμε να την κάνουμε έμπνευση και κίνητρο. Είναι ανάγκη, τώρα περισσότερο από ποτέ, την κληρονομιά αυτή να την αξιοποιήσουμε, να πάρουμε από αυτήν δύναμη. Γιατί ο πρώτος εχθρός που έχουμε να αντιμετωπίσουμε, ο πιο τρομερός κι επικίνδυνος, είναι ο ίδιος μας ο εαυτός. Το πιο μεγάλο θηρίο, το πιο άγριο, είναι η νοοτροπία μας και οι συνήθειές μας. Αυτές πρέπει πρώτα ν’ αλλάξουμε, να τις υποτάξουμε στη θέλησή μας και μετά να τις στρέψουμε ενάντια στους άλλους, στους εξωτερικούς μας εχθρούς.

Όπως έκανε ο Κολοκοτρώνης, που ήταν μανιώδης καπνιστής. Κάποτε, πριν την επανάσταση, βρέθηκε σ’ ένα καράβι κι είχε ξεμείνει από καπνό. Πήρε λοιπόν την ξύλινη πίπα που είχε μαζί του, έξυσε τον καπνό που είχε μείνει κολλημένος στα τοιχώματά της κι έστριψε τσιγάρο για να καπνίσει. Όπως ήταν αναμενόμενο, αηδίασε. Όχι τόσο με το τσιγάρο, όσο με τον εαυτό του. «Όρσε άνθρωπος!» φώναξε. «Θέλω να λευτερώσω την πατρίδα μου και δεν μπορώ να λευτερωθώ ο ίδιος από ένα συνήθειο». Τα πέταξε όλα στη θάλασσα κι από τότε δεν ξανακάπνισε ποτέ.

Ή όπως έκανε ο Ανδρέας Μιαούλης, που από μικρός ακόμα έπινε πολύ, μεθούσε άσχημα. Όταν οι πειρατές το 1800 κυνηγούσαν τα ελληνικά καράβια που έκαναν εμπόριο, οι άρχοντες της Ύδρας προσπαθούσαν να βρουν κάποια λύση. Σύμφωνα με την παράδοση, ο πατέρας του Μιαούλη τους είπε: «Αυτός μοναχά μπορεί να τα βγάλει πέρα – κι εννοούσε το γιό του – μα δεν τον αφήνει το κρασί». Όταν το έμαθε ο Μιαούλης, το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να πάρει ένα τσεκούρι, να κατέβει στο κελάρι και να σπάσει όλα τα κρασοβάρελα. Το δεύτερο πράγμα που έκανε ήταν να βάλει κανόνια στο καράβι του. Το παράδειγμά του το ακολούθησαν αμέσως κι άλλοι και κάπως έτσι οι σκλάβοι βρέθηκαν ξαφνικά το ’21 με πολεμικό ναυτικό, εξοπλισμένο κι εμπειροπόλεμο.

Αυτές είναι πράξεις προσωπικού θάρρους. Αυτό είναι που χρειαζόμαστε σήμερα. Θάρρος για να κάνουμε πρώτα τον εαυτό μας καλύτερο και μετά ν’ απαιτήσουμε το ίδιο κι από τους άλλους. Δεν είναι εύκολο, κάθε άλλο μάλιστα. Θυμηθείτε οποιαδήποτε συζήτηση έχετε κάνει τον τελευταίο καιρό και θ’ ανακαλύψετε ότι για όλα φταίνε κάποιοι άλλοι. Φταίνε οι συμμαθητές, φταίνε οι γονείς, φταίνε οι δάσκαλοι, φταίνε οι τραπεζικοί, φταίνε οι πολιτικοί, φταίνε οι δεξιοί, φταίνε οι αριστεροί, φταίνε οι μετανάστες, φταίνε οι Ευρωπαίοι, πάντα φταίνε κάποιοι άλλοι. Αυτός είναι ο εύκολος δρόμος. Αυτός είναι ο δρόμος που μας στρέφει τον ένα ενάντια στον άλλο, τη στιγμή που θα έπρεπε να είμαστε ενωμένοι. Αυτός είναι ο δρόμος που οδήγησε τους Έλληνες σε δύο εμφύλιους πολέμους κατά τη διάρκεια της επανάστασης. Αυτός είναι ο δρόμος που οδήγησε Έλληνες να δολοφονούν τους ήρωές τους, όπως τον Οδυσσέα Αντρούτσο. Οι Τούρκοι τον έτρεμαν και δεν μπορούσαν να τον σκοτώσουν, αλλά κάποιοι Έλληνες τον δολοφόνησαν το 1825 γιατί υποστήριζε το άλλο κόμμα και όχι το δικό τους. Αυτός είναι ο δρόμος που χάραξαν ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο Ιωάννης Κωλέττης κι άλλοι πολιτικάντηδες της εποχής εκείνης, άξιοι πρόγονοι των σημερινών πολιτικών μας ηγετών.

Αυτό που σας προτείνω εγώ είναι να αφήσετε τους Μαυροκορδάτους και τους Κωλέττηδες να σαπίσουν μαζί με τον αρχαίο Εφιάλτη και να στείλετε μαζί τους και τους σύγχρονους Εφιάλτες. Δεν μας αντιπροσωπεύουν, δεν μας κάνουν, δεν είναι αυτοί τα πρότυπα που θέλουμε για τους εαυτούς μας και για τα παιδιά μας. Αν θέλετε λοιπόν τη συμβουλή ενός δασκάλου, μιμηθείτε το παράδειγµα του Μακρυγιάννη, που όταν έφτασε στην ηλικία των 50 ετών κατάλαβε ότι όπλα για αγώνες κι επαναστάσεις δεν είναι μόνο αυτά που σκοτώνουν, αλλά και η μόρφωση. Μπορούμε ν’ ακολουθήσουμε όλοι το δρόμο που μας έδειξε, το δρόμο της παιδείας, της πνευματικής καλλιέργειας που δεν μετριέται με βαθμούς κι εξετάσεις, αλλά με τη στάση μας στη ζωή.

Ταυτιστείτε με τον Καραϊσκάκη, δεν είναι δύσκολο. Ήταν κι αυτός αθυρόστομος, ευέξαπτος, παρορμητικός. Πάνω απ’ όλα όμως είχε αυτό που λέμε με την αλβανική λέξη «μπέσα». Η υπευθυνότητα, η μπέσα, η τσίπα, αυτά πρέπει να οδηγούν τις σκέψεις και τις πράξεις μας. Όχι το προσωπικό συμφέρον, όχι το ψέμα, όχι η υποκρισία.

Αν ψάχνετε για πρότυπα συμπεριφοράς, ρίξτε μια ματιά στη ζωή του Νικηταρά. Πολέμησε για να ελευθερώσει την πατρίδα του κι όταν τα κατάφερε, η πατρίδα του τον φυλάκισε και μετά τον άφησε να πεθάνει στους δρόμους, πάµπτωχος και εγκαταλειµµένος από όλους. Ο ίδιος δε ζήτησε ποτέ τίποτα από την ελεύθερη Ελλάδα. Ακόμα κι όταν οι άλλοι τον παρακινούσαν να απαιτήσει από το κράτος σύνταξη για όσα έκανε στην επανάσταση, εκείνος έλεγε πως η πατρίδα τον έχει ανταμείψει και δεν χρειάζεται τίποτα παραπάνω.

Δεν είναι εύκολο ν’ ακολουθήσει κανείς ένα τέτοιο παράδειγμα, το ξέρω. Και γίνεται ακόμα πιο δύσκολο όταν δίπλα μας κυριαρχούν τόσα αντίθετα παραδείγματα. Κανένας δεν είπε όμως ότι οι επαναστάσεις είναι εύκολες, ή ότι έχουν πάντα επιτυχία. Η επανάσταση του 1821 δεν ήταν η πρώτη ενάντια στους Τούρκους, είχαν γίνει πάρα πολλές άλλες στη διάρκεια των 400 χρόνων της σκλαβιάς. Αυτή ήταν η μόνη που πέτυχε. Αν θέλουμε να πετύχουμε στο δικό μας αγώνα, θα πρέπει να είμαστε ικανοί για τα δύσκολα, να ακολουθούμε το δρόµο της αξιοπρέπειας, να προσπαθούμε τίµια και µε αγωνιστικότητα για να έχουμε καλύτερο μέλλον, όχι μόνο εμείς, αλλά και τα παιδιά μας.

Ο Κολοκοτρώνης, ο Καραϊσκάκης, η Μπουμπουλίνα, ο Διάκος, ο Μιαούλης, ο Κανάρης, ο Νικηταράς και χιλιάδες άλλοι που αγωνίστηκαν πλάι τους, έκαναν μια επιλογή, πήραν την ευθύνη πάνω τους, επαναστάτησαν. Γι’ αυτό που έκαναν, σήμερα τους θυμόμαστε, τους τιμούμε και τους ευγνωμονούμε, με τα λόγια. Μήπως είναι καιρός να περάσουμε και στα έργα;

Κωνσταντίνος Κουσαρίδης

Advertisements

Ενέργειες

Information

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Αρέσει σε %d bloggers: